Çin, Avrupa'nın izinden giderek Linux'a geçiş yapıyor; Windows ise planlanandan daha erken kapı dışarı ediliyor.

Bloomberg'in yakın tarihli bir raporuna göre Çin, planlanan geçiş öncesinde birkaç devlet kurumuna Windows 10 China Government Edition'ı terk edip Çin yapımı Linux dağıtımlarını tercih etmeleri talimatını verdi. Çin'in Windows 11'i benimsememe kararı, işletim sisteminin müdahaleci yapısı ve gerçekte ne kadar gizlilik vaat ettiği konusunda güçlü bir mesaj niteliğindedir.

Çin, yazılım, donanım, medya vb. tüm alanlarda Amerikan şirketlerinden kademeli olarak uzaklaşmaktadır. Çoğu ülke, ABD merkezli yazılım ve hizmetlerin gizlilik vaatlerinin güvenilirliği konusunda endişelerini dile getirmiştir. Çin, bu yaklaşımla dijital egemenliğini tesis etmeyi amaçlamaktadır. Bu adımdan önce bile Çin, yabancı teknolojiden yerel olarak üretilen alternatiflere geçmek için kademeli olarak önlemler almıştı.

Çinli yetkililer, Windows’un dijital güvenliği konusunda endişelerini dile getirdiler. Ancak Microsoft, Bloomberg’e yaptığı açıklamada, Windows 10 Çin Hükümet Sürümü’nü etkileyen herhangi bir güvenlik olayından haberdar olmadığını belirtti. Ayrıca, bu sürümün düzenli güvenlik güncellemelerini almaya devam ettiğini de açıkladı. Windows’un Çin’e özel sürümü zaten Şubat 2027’de kullanımdan kaldırılacaktı, ancak bu değişiklikler nedeniyle kullanımdan kaldırılma tarihi 2026’nın sonlarına çekildi.

Windows 10’un Çin Hükümet Sürümü, Microsoft tarafından geliştirilmedi; bu sürümü C&M Information Technologies (CMIT) geliştirdi. CMIT, Microsoft ile devlet kuruluşu olan China Electronics Technology Group arasında 2016 yılında kurulan bir ortak girişimin ürünüdür. Bu özel Windows sürümü, Çin hükümetinin gereksinimlerine uyacak şekilde tasarlanmıştır ve yerelleştirilmiş etkinleştirme ve güncelleme önlemleri içerir. Ayrıca belirli müşteri hizmetlerini kaldırır ve Çin şifreleme standartları için destek ekler.

Şimdi soru şu: Windows'un yerini hangi Linux dağıtımı alacak? Daha önce de belirtildiği gibi, bunun yerel olarak üretilen bir Linux dağıtımı olması muhtemeldir. Nitekim, Çinli Linux tedarikçileri Kylin Software ve Tongxin Software Technology (UnionTech)'in hisse senedi fiyatları, Windows'un yerini alma kararının duyulmasının ardından sıçrama yaşadı.

Kylin Software’in KylinOS’u, masaüstü, sunucu ve diğer özel sürümleri barındırıyor. Denemek isteyenler için ücretsiz ve eksiksiz bir açık kaynak sürümü olan openKylin de mevcut. Öte yandan, UnionTech OS (UOS), Deepin ve Debian Linux’tan türetilmiştir. Her iki firma da daha önce genel tüketici pazarı yerine kamu ve kurumsal müşterilere odaklanmıştı; bu nedenle zaten Windows’un yerini alabilecek adaylar arasındaydı.

Başlangıçta bir Android türevi olan ancak artık tescilli bir işletim sistemi haline gelen Huawei’nin HarmonyOS 2’si de PC kullanımı için uyarlanmaktadır. Ancak bu sürecin oldukça uzun süre alacağı göz önüne alındığında, kurumsal düzeyde kullanıma hazır tek yerleşik ortamlar KylinOS ve UOS’tur.

Başka bir işletim sistemine geçiş hiçbir zaman kolay değildir ve bu, Çin hükümetinin ele alması gereken bir başka önemli sorundur. Uygulama testleri, sürücü ve cihaz desteği, dosya biçimi uyumluluğu, personel eğitimi vb.; tüm bunlar etkili bir şekilde ele alınmalı ve hızla çözülmelidir. Bazı durumlarda, Windows’a bağlı yazılımların değiştirilmesi veya uyarlanması gerekebilir.

Linux’a geçişin nasıl gerçekleşeceğine dair herhangi bir rapor bulunmamakla birlikte, bu ani dönüş, Çin hükümetinin bu engelleri derhal aşmak için harekete geçtiğini gösteriyor. Ancak bu, Çin’de Windows kurulumlarına ulusal düzeyde bir yasak getirileceği anlamına gelmez. Microsoft, pazar payını korumak amacıyla, Windows Home China 11 adında, yalnızca Çince dilinde, kısıtlı ve fabrika ayarlarında kilitli bir Windows 11 sürümünü halihazırda kullanıma sunmuştur.

Bir diğer önemli ayrıntı ise, Linux’a yapılan bu erken geçişin yalnızca bazı devlet kurumları için geçerli olmasıdır. Çin, geçişi daha sorunsuz ve etkili hale getirmek için aşamalı bir şekilde uyguluyor olabilir. Her halükarda mesaj açıktır: Pekin, gizlilik konusunda taviz vermemeyi seçmiş ve teknoloji kullanımı ve transferleri konusunda Beyaz Saray ile aralıklı olarak süren çekişme devam etse de, gelecekteki devlet masaüstü ortamı olarak Linux’u tercih etmiştir.