Notebookcheck

Kısa inceleme: Apple MacBook Pro Retina 13 Late 2013 Notebook

Klaus Hinum, 11/15/2013

Teşekkürler Haswell. Intel'in son seri işlemcisi nihayet Apple Retina MacBook'larda da artık kullanılmakta ve bu sayede harika batarya kullanım sürelerine ulaşmak mümkün. İncelememizde yeni bileşenlerin performansını değerlendiriyoruz.

1) X-Rite i1Pro 2 2) Gossen Mavo-Monitor
329
cd/m²
316
cd/m²
317
cd/m²
368
cd/m²
360
cd/m²
337
cd/m²
314
cd/m²
338
cd/m²
298
cd/m²
Parlaklığın yayılımı
X-Rite i1Pro 2
Maksimum: 368 cd/m² Ortalama: 330.8 cd/m²
Aydınlatma: 81 %
Batarya modunda parlaklık: 360 cd/m²
Kontrast: 900:1 (Siyah: 0.4 cd/m²)
ΔE Color 1.87 | - Ø
ΔE Greyscale 2.19 | - Ø
63% AdobeRGB 1998 (Argyll)
Gamma: 2.58
297
cd/m²
290
cd/m²
294
cd/m²
327
cd/m²
327
cd/m²
304
cd/m²
285
cd/m²
305
cd/m²
275
cd/m²
Parlaklığın yayılımı
Gossen Mavo-Monitor
Maksimum: 327 cd/m² Ortalama: 300.4 cd/m²
Aydınlatma: 84 %
Batarya modunda parlaklık: 327 cd/m²
Kontrast: 779:1 (Siyah: 0.42 cd/m²)
Cinebench R10
Rendering Single 32Bit (sort by value)
MBP Retina 13 2013 OS X
4831 Points ∼54%
MBP Retina 13 2013 Win 8.1
4312 Points ∼49% -11%
MBP Retina 13 2012
4245 Points ∼48% -12%
MBP Retina 15 2012
4480 Points ∼50% -7%
MB Air 11 i7
4707 Points ∼53% -3%
Zenbook UX301LA i7
4793 Points ∼54% -1%
Rendering Multiple CPUs 32Bit (sort by value)
MBP Retina 13 2013 OS X
10604 Points ∼21%
MBP Retina 13 2013 Win 8.1
9638 Points ∼19% -9%
MBP Retina 13 2012
8942 Points ∼18% -16%
MBP Retina 15 2012
17054 Points ∼34% +61%
MB Air 11 i7
8943 Points ∼18% -16%
Zenbook UX301LA i7
10305 Points ∼21% -3%
Cinebench R11.5
CPU Single 64Bit (sort by value)
MBP Retina 13 2013 OS X
1.21 Points ∼55%
MBP Retina 13 2013 Win 8.1
1.27 Points ∼57% +5%
MBP Retina 13 2012
1.22 Points ∼55% +1%
MBP Retina 15 2012
1.32 Points ∼60% +9%
MB Air 11 i7
1.42 Points ∼64% +17%
Zenbook UX301LA i7
1.45 Points ∼66% +20%
CPU Multi 64Bit (sort by value)
MBP Retina 13 2013 OS X
2.92 Points ∼12%
MBP Retina 13 2013 Win 8.1
3.15 Points ∼13% +8%
MBP Retina 13 2012
2.87 Points ∼12% -2%
MBP Retina 15 2012
5.52 Points ∼23% +89%
MB Air 11 i7
2.82 Points ∼12% -3%
Zenbook UX301LA i7
3.48 Points ∼15% +19%
Cinebench R15
CPU Single 64Bit (sort by value)
MBP Retina 13 2013 OS X
106 Points ∼54%
MBP Retina 13 2013 Win 8.1
113 Points ∼58% +7%
CPU Multi 64Bit (sort by value)
MBP Retina 13 2013 OS X
261 Points ∼12%
MBP Retina 13 2013 Win 8.1
291 Points ∼14% +11%

Legend

 
Apple MacBook Pro Retina 13 inch 2013-10 Intel Core i5-4258U, Intel Iris Graphics 5100, Apple SSD SM0256F
 
Apple MacBook Pro Retina 13 inch 2013-10 Intel Core i5-4258U, Intel Iris Graphics 5100, Apple SSD SM0256F
 
Apple MacBook Pro Retina 13 inch 2012-10 Intel Core i5-3210M, Intel HD Graphics 4000, Apple SSD SM256E (Samsung)
 
Apple MacBook Pro Retina 15 inch 2012-06 Intel Core i7-3615QM, NVIDIA GeForce GT 650M, Apple SSD SM256E (Samsung)
 
Apple MacBook Air 11 inch 2013-06 1.7 GHz 256 GB Intel Core i7-4650U, Intel HD Graphics 5000, Apple SSD SD0256F
 
Asus Zenbook UX301 Intel Core i7-4558U, Intel Iris Graphics 5100, 2x Sandisk X110 SD6SP1M-128G RAID 0
Cinebench R10 Shading 32Bit
6612
Cinebench R10 Rendering Multiple CPUs 32Bit
10604
Cinebench R10 Rendering Single 32Bit
4831
Cinebench R11.5 CPU Single 64Bit
1.21 Points
Cinebench R11.5 CPU Multi 64Bit
2.92 Points
Cinebench R11.5 OpenGL 64Bit
22.44 fps
Cinebench R15 CPU Single 64Bit
106 Points
Cinebench R15 CPU Multi 64Bit
261 Points
Cinebench R15 Ref. Match 64Bit
99.3 %
Cinebench R15 OpenGL 64Bit
20.77 fps
Yardım
PCMark 7 Score
5460 puan
PCMark 8 Home Score Accelerated
3112 puan
PCMark 8 Creative Score Accelerated
3297 puan
PCMark 8 Work Score Accelerated
3681 puan
Yardım
PCMark 7 - Score (sort by value)
Apple MacBook Pro Retina 13 inch 2013-10
Iris Graphics 5100, 4258U, Apple SSD SM0256F
5460 Points ∼68%
Apple MacBook Air 11 inch 2013-06 1.7 GHz 256 GB
HD Graphics 5000, 4650U, Apple SSD SD0256F
4723 Points ∼59%
Apple MacBook Air 13 inch 2013 MD760D/A
HD Graphics 5000, 4250U, Apple SSD SM0128F
4308 Points ∼54%
Apple MacBook Air 11 inch 2013-06 MD711D/A
HD Graphics 5000, 4250U, Apple SSD SM0128F
4333 Points ∼54%
Apple MacBook Pro Retina 13 inch 2012-10
HD Graphics 4000, 3210M, Apple SSD SM256E (Samsung)
4728 Points ∼59%
Apple MacBook Pro Retina 15 inch 2012-06
GeForce GT 650M, 3615QM, Apple SSD SM256E (Samsung)
5545 Points ∼69%
Asus Zenbook UX301
Iris Graphics 5100, 4558U, 2x Sandisk X110 SD6SP1M-128G RAID 0
5825 Points ∼72%
Sony Vaio Pro 13 SVP-1321C5ER
HD Graphics 4400, 4500U, Toshiba HG5d THNSNH512GDNT
4740 Points ∼59%
Lenovo ThinkPad T440s 20AQ-S00500
HD Graphics 4400, 4200U, Hitachi Travelstar Z7K500 HTS725050A7E630
2287 Points ∼28%
Geekbench 2 - 32 Bit - Total Score (sort by value)
MacBook Pro Retina 13 2013 OS X
7205 Points ∼28%
MacBook Pro Retina 13 2013 Win 8.1
6528 Points ∼25% -9%
MacBook Air 13 OS X 10.8
6015 Points ∼23% -17%
Zenbook UX301
7300 Points ∼28% +1%

Legend

 
Apple MacBook Pro Retina 13 inch 2013-10 Intel Core i5-4258U, Intel Iris Graphics 5100, Apple SSD SM0256F
 
Apple MacBook Pro Retina 13 inch 2013-10 Intel Core i5-4258U, Intel Iris Graphics 5100, Apple SSD SM0256F
 
Apple MacBook Air 13 inch 2013 MD760D/A Intel Core i5-4250U, Intel HD Graphics 5000, Apple SSD SM0128F
 
Asus Zenbook UX301 Intel Core i7-4558U, Intel Iris Graphics 5100, 2x Sandisk X110 SD6SP1M-128G RAID 0
AS SSD
Score Total (sort by value)
Apple MacBook Pro Retina 13 inch 2013-10
1112 Points ∼21%
Apple MacBook Air 11 inch 2013-06 1.7 GHz 256 GB
805 Points ∼15%
Apple MacBook Air 13 inch 2013 MD760D/A
612 Points ∼12%
Apple MacBook Air 11 inch 2013-06 MD711D/A
709 Points ∼14%
Apple MacBook Pro Retina 13 inch 2012-10
690 Points ∼13%
Apple MacBook Pro Retina 15 inch 2012-06
650 Points ∼12%
Asus Zenbook UX301
1297 Points ∼25%
4K Read (sort by value)
Apple MacBook Pro Retina 13 inch 2013-10
16.2 MB/s ∼6%
Apple MacBook Air 11 inch 2013-06 1.7 GHz 256 GB
14.28 MB/s ∼5%
Apple MacBook Air 13 inch 2013 MD760D/A
13.46 MB/s ∼5%
Apple MacBook Air 11 inch 2013-06 MD711D/A
15.36 MB/s ∼6%
Apple MacBook Pro Retina 13 inch 2012-10
15.77 MB/s ∼6%
Apple MacBook Pro Retina 15 inch 2012-06
13.09 MB/s ∼5%
Asus Zenbook UX301
27.78 MB/s ∼10%
PCMark 7 - System Storage (sort by value)
Apple MacBook Pro Retina 13 inch 2013-10
5545 Points ∼78%
Apple MacBook Air 11 inch 2013-06 1.7 GHz 256 GB
5364 Points ∼75%
Apple MacBook Air 13 inch 2013 MD760D/A
5465 Points ∼77%
Apple MacBook Air 11 inch 2013-06 MD711D/A
5257 Points ∼74%
Apple MacBook Pro Retina 13 inch 2012-10
5246 Points ∼74%
Apple MacBook Pro Retina 15 inch 2012-06
5201 Points ∼73%
Asus Zenbook UX301
5389 Points ∼76%

Legend

 
Apple MacBook Pro Retina 13 inch 2013-10 Intel Core i5-4258U, Intel Iris Graphics 5100, Apple SSD SM0256F
 
Apple MacBook Pro Retina 13 inch 2013-10 Intel Core i5-4258U, Intel Iris Graphics 5100, Apple SSD SM0256F
 
Apple MacBook Air 11 inch 2013-06 1.7 GHz 256 GB Intel Core i7-4650U, Intel HD Graphics 5000, Apple SSD SD0256F
 
Apple MacBook Air 13 inch 2013 MD760D/A Intel Core i5-4250U, Intel HD Graphics 5000, Apple SSD SM0128F
 
Apple MacBook Air 11 inch 2013-06 MD711D/A Intel Core i5-4250U, Intel HD Graphics 5000, Apple SSD SM0128F
 
Apple MacBook Pro Retina 13 inch 2012-10 Intel Core i5-3210M, Intel HD Graphics 4000, Apple SSD SM256E (Samsung)
 
Apple MacBook Pro Retina 15 inch 2012-06 Intel Core i7-3615QM, NVIDIA GeForce GT 650M, Apple SSD SM256E (Samsung)
 
Asus Zenbook UX301 Intel Core i7-4558U, Intel Iris Graphics 5100, 2x Sandisk X110 SD6SP1M-128G RAID 0
Apple SSD SM0256F
Sequential Read: 705 MB/s
Sequential Write: 634 MB/s
512K Read: 461 MB/s
512K Write: 571 MB/s
4K Read: 17.4 MB/s
4K Write: 30.9 MB/s
4K QD32 Read: 342 MB/s
4K QD32 Write: 240 MB/s
3DMark 11 - 1280x720 Performance GPU (sort by value)
Apple MacBook Pro Retina 13 inch 2013-10
Iris Graphics 5100, 4258U, Apple SSD SM0256F
1164 Points ∼2%
Apple MacBook Air 11 inch 2013-06 1.7 GHz 256 GB
HD Graphics 5000, 4650U, Apple SSD SD0256F
1072 Points ∼2%
Apple MacBook Air 13 inch 2013 MD760D/A
HD Graphics 5000, 4250U, Apple SSD SM0128F
1035 Points ∼2%
Apple MacBook Air 11 inch 2013-06 MD711D/A
HD Graphics 5000, 4250U, Apple SSD SM0128F
1050 Points ∼2%
Apple MacBook Pro Retina 13 inch 2012-10
HD Graphics 4000, 3210M, Apple SSD SM256E (Samsung)
549 Points ∼1%
Apple MacBook Pro Retina 15 inch 2012-06
GeForce GT 650M, 3615QM, Apple SSD SM256E (Samsung)
2151 Points ∼4%
Asus Zenbook UX301
Iris Graphics 5100, 4558U, 2x Sandisk X110 SD6SP1M-128G RAID 0
1279 Points ∼3%
Sony Vaio Pro 13 SVP-1321C5ER
HD Graphics 4400, 4500U, Toshiba HG5d THNSNH512GDNT
698 Points ∼1%
Lenovo ThinkPad T440s 20AQ-S00500
HD Graphics 4400, 4200U, Hitachi Travelstar Z7K500 HTS725050A7E630
722 Points ∼1%
3DMark 06 Standard
7474 puan
3DMark 11 Performance
1270 puan
3DMark Ice Storm Standard Score
39510 puan
3DMark Cloud Gate Standard Score
5286 puan
3DMark Fire Strike Score
863 puan
Yardım
düşük orta yüksek ultra
Tomb Raider (2013) 64.432.819.710.4fps
Company of Heroes 2 (2013) 18.515.2fps
Total War: Rome II (2013) 4936.727.99.2fps
Fifa 14 (2013) 47.5fps
F1 2013 (2013) 60382915fps
Batman: Arkham Origins (2013) 4425147fps
Battlefield 4 (2013) 36.126.115.35.7fps
Call of Duty: Ghosts (2013) 40.526.510.34.9fps
Thief (2014) 20.813.210.75.1fps
The Elder Scrolls Online (2014) 4626.618.410.1fps

Ses yüksekliği

Boşta
27.4 / 27.4 / 27.4 dB
HDD
27.4 dB
Çalışırken
42.5 / 44.7 dB
 
 
 
30 dB
sessiz
40 dB(A)
duyulabilirlik
50 dB(A)
gürültülü
 
min: dark, med: mid, max: light   Arta + ECM-8000 (15 cm uzaklık)
Maksimum yük
 38 °C43 °C40 °C 
 37 °C39 °C33 °C 
 29 °C30 °C29 °C 
Maksimum: 43 °C
Ortalama: 35.3 °C
40 °C36 °C33 °C
37 °C37 °C34 °C
32 °C32 °C32 °C
Maksimum: 40 °C
Ortalama: 34.8 °C
Güç kaynağı  56 °C | Oda sıcaklığı 21.8 °C | Fluke 62 Mini
Anlık tüketim
Kapalı / Bekleme modudarklight 0 / 0.2 Watt
Boştadarkmidlight 2.8 / 8.8 / 9 Watt
Çalışırken midlight 58 / 60.6 Watt
 color bar
Key: min: dark, med: mid, max: light        Voltcraft VC 940
Batarya ömrü
Boşta (WLAN kapalı, minimum parlaklık)
25h 35min
WLAN açıkken
9h 29min
Big Buck Bunny H.264 1080p
7h 47min
Çalışırken (maksimum parlaklık)
1h 39min
Battery Runtime - WiFi (sort by value)
Apple MacBook Pro Retina 13 inch 2013-10
Iris Graphics 5100, 4258U, Apple SSD SM0256F
569 min ∼21%
Apple MacBook Air 11 inch 2013-06 1.7 GHz 256 GB
HD Graphics 5000, 4650U, Apple SSD SD0256F
801 min ∼30%
Apple MacBook Air 13 inch 2013 MD760D/A
HD Graphics 5000, 4250U, Apple SSD SM0128F
623 min ∼23%
Apple MacBook Pro Retina 13 inch 2012-10
HD Graphics 4000, 3210M, Apple SSD SM256E (Samsung)
402 min ∼15%
Apple MacBook Pro Retina 15 inch 2012-06
GeForce GT 650M, 3615QM, Apple SSD SM256E (Samsung)
364 min ∼13%
Asus Zenbook UX301
Iris Graphics 5100, 4558U, 2x Sandisk X110 SD6SP1M-128G RAID 0
385 min ∼14%

MacBook Pro 13 Retina ekranı ile harika bir notebook. Önceki versiyonlarına kıyasla artık daha ince, hafif ve daha fazla performans sunmakta. Kasa, bağlantı noktaları, emisyon değerleri ve ekran halen değerlendirilmesi gerekilen öğeler. Ancak bazı dezavantajları var. Ancak testlerimizde WLAN performansı ve özellikle bakım/onarım işlemlerinin büyük sorun olduğunu görüyoruz. Ayrıca Boot Camp ile sunulan Windows kullanım özelliğini de zayıf bulduk.

Asus Zenbook Infinity UX301LA benzer bir donanıma sahip olup, Windows kullanan cihazlar arasında en büyük rakip. Biraz daha hafif, ancak batarya kullanımı açısından biraz kötü. Ultrabook olarak dokunmatik ekranları da bulunmakta.

Bu yazının orjinal ve detaylı versiyonunu okumak için tıklayınız.

 

Ekranı destekleyecek arka aydınlatma bulunmamakta.
Ekranı destekleyecek arka aydınlatma bulunmamakta.
Tek fan düşük hızlarda oldukça sessiz.
Tek fan düşük hızlarda oldukça sessiz.
WLAN/Bluetooth modülü teoride değiştirilebilmekte.
WLAN/Bluetooth modülü teoride değiştirilebilmekte.
Kullanılan Haswell işlemci dahili grafik kartı ve 2 işlemci çekirdeğine sahip.
Kullanılan Haswell işlemci dahili grafik kartı ve 2 işlemci çekirdeğine sahip.
8 GB DDR3 RAM @ 800 MHz bellek değiştirilememekte.
8 GB DDR3 RAM @ 800 MHz bellek değiştirilememekte.
Ambient ışık sensörü ile klavye aydınlatması kontrol edilebilmekte.
Ambient ışık sensörü ile klavye aydınlatması kontrol edilebilmekte.
OpenGL sürücüleri  OS X için Windows Boot Camp sürücülerinden daha iyi.
OpenGL sürücüleri OS X için Windows Boot Camp sürücülerinden daha iyi.
smcFanControl işlemci için  97°C göstermekte.
smcFanControl işlemci için 97°C göstermekte.
Pentalobe vidalar alt kapağı koruyor.
Pentalobe vidalar alt kapağı koruyor.
Parlak ekran yüzünden arkadas gelecek ışınlardan sakınmanız gerekir.
Parlak ekran yüzünden arkadas gelecek ışınlardan sakınmanız gerekir.
Her iki kısımda da bağlantı noktaları bulunmakta.
Her iki kısımda da bağlantı noktaları bulunmakta.
Çok arkada bulundıklarından ötürü kablolar bir sorun olmayacaktır.
Çok arkada bulundıklarından ötürü kablolar bir sorun olmayacaktır.
Alt kısımda kauçuk tutucular mevcut.
Alt kısımda kauçuk tutucular mevcut.
Fan çıkışı arka kısımda yer almakta.
Fan çıkışı arka kısımda yer almakta.
Thick USB sticks can lift the case.
Thick USB sticks can lift the case.
Windows 7, 8 and 8.1 are supported by Boot Camp. But the installation can be tricky at the moment.
Windows 7, 8 and 8.1 are supported by Boot Camp. But the installation can be tricky at the moment.
Video işlem yapmak bile MacBook Pro'nun sistem sesini arttırmıyor.
Video işlem yapmak bile MacBook Pro'nun sistem sesini arttırmıyor.
The glass touchpad is still the benchmark - not least because of the good software support under OS X.
The glass touchpad is still the benchmark - not least because of the good software support under OS X.
Direkt güneş ışığı altında kullanım zor olabilir.
Direkt güneş ışığı altında kullanım zor olabilir.
İç mekanlarda da yansıma olabilmekte.
İç mekanlarda da yansıma olabilmekte.
The small depression to open the notebook is slightly different compared to non-Retina MacBook Pros.
The small depression to open the notebook is slightly different compared to non-Retina MacBook Pros.
Multitouch with OS X is a great experience.
Multitouch with OS X is a great experience.
Windows kullanıcıları için alışılmadık klavye düzeni.
Windows kullanıcıları için alışılmadık klavye düzeni.
SD kartlar kasanın dışına taşıyor.
SD kartlar kasanın dışına taşıyor.
The new MagSafe 2 is now thinner.
The new MagSafe 2 is now thinner.
MacBook Pro Retina 13 vs.15
MacBook Pro Retina 13 vs.15
Boyut farkını kolayca görebilmektesiniz.
Boyut farkını kolayca görebilmektesiniz.
 
 
 

Notebook özellikleri

Apple MacBook Pro Retina 13 inch 2013-10 (MacBook Pro 13 Seri)
Grafik kartı
Intel Iris Graphics 5100, Çekirdek: 200-1100 MHz
Bellek
8192 MB 
, DDR3L 800MHz 11-11-11-28 Dual-Channel
Görüntü
13.3 inç 16:10, 2560x1440 pixel, APPA020, IPS, parlak: evet
Anakart
Intel Lynx Point-LP
Harddisk
Apple SSD SM0256F, 256 GB 
, UXM2JA1Q, PCIe, 232 GB Boş
Ses kartı
Intel Lynx Point-LP - High Definition Audio Controller
Bağlantılar
2 USB 3.0, 2 Thunderbolt, 1 HDMI, 2 DisplayPort, Ses çıkışları: Headset port (digital/analog), Kart okuyucular: SD card, Alıcılar: Ambient Light
Network
Broadcom 802.11ac (a/b/g/n/ac), Bluetooth 4.0
Boyut
yükseklik x genişlik x derinlik (mm): 18 x 314 x 219
Batarya
72 Wh Lithium-Polymer, Batarya kullanım süresi (üreticiye göre): 540 h
İşletim sistemi
Apple OS X 10.9 Mavericks
Camera
Webcam: 720p FaceTime HD
Ek özellikler
Hoparlörler: Stereo, Klavye: Chiclet, Klavye ışığı: evet, Microfiber cloth, iLife
Ağırlık
1.563 kg, Güç kaynağı: 247 g
Fiyat
1499 Euro

 

Aynı Ekran boyutunda ve/veya ağırlıkta laptoplar

Kısa inceleme: Apple MacBook Pro 13 (Mid 2017, i5, Touch Bar yok)
Iris Plus Graphics 640, Core i5 7360U, 13.3", 1.37 kg
Kısa inceleme: Apple MacBook Pro 13 (Mid 2017, i5, Touch Bar)
Iris Plus Graphics 650, Core i5 7267U, 13.3", 1.37 kg
Kısa inceleme: Apple MacBook 12 (Early 2016) 1.1 GHz
HD Graphics 515, Core m3 6Y30, 12", 0.927 kg
Kısa inceleme: Apple MacBook 12 (Early 2015) 1.1 GHz
HD Graphics 5300, Core M 5Y31, 12", 0.92 kg
Kısa inceleme: Apple MacBook Pro Retina 13 (Early 2015) Notebook
Iris Graphics 6100, Core i5 5257U, 13.3", 1.58 kg

Aynı üreticiden laptoplar

Kısa inceleme: Apple MacBook Pro 15 2017 (2.8 GHz, 555) Laptop
Radeon Pro 555, Core i7 7700HQ, 15.4", 1.83 kg

Artılar

+Çok sessiz
+Uzun batarya kullanımı
+Mükemmel unibody kasa
+Yüksek çözünürlüklü IPS ekran
+Harika veri arayüzleri
 

Eksiler

-Güncelleme imkanından yoksun
-Tamiri ve bakımı zor
-Parlak ekran
-Sadece 12 aylık garanti

Apple MacBook Pro Retina 13 inch 2013-10 - 06/27/2014 v4(old)
Klaus Hinum

İşcilik
94 /  98 → 96%
Klavye
92%
Mouse
99%
Bağlanılabilirlik
73 / 80 → 91%
Ağırlık
68 / 78 → 77%
Batarya
92%
Görüntü
89%
Oyun performansı
70 / 68 → 100%
Uygulama performansı
88 / 87 → 100%
Isınma
85 / 91 → 93%
Ses
90%
Audio
82 / 91 → 90%
Camera
63 / 85 → 74%
Ortalama
83%
89%
Subnotebook - Ortalama Ağırlık
Please share our article, every link counts!
> Notebooklar Hakkında Aradığınız Herşey > İnceleme > Kısa inceleme: Apple MacBook Pro Retina 13 Late 2013 Notebook
Klaus Hinum (Update: 2013-11-15)